Het is van belang dat we het pensioen als een ervaring gaan zien, als een belangrijke beleving. Liza Minelli zong het al: Life is a cabaret. Het moment dat je met pensioen gaat is evenals het kopen van een huis een event in the cabaret that life is… De beleving is er niet wanneer er periodiek informatie over life events van iemand anders op de mat valt, de deelnemer moet precies weten op welk moment in zijn leven hij informatie nodig heeft en waar hij die kan halen. In figuurlijke zin betekent dit dat de belangstelling die een deelnemer voor zijn pensioen zou moeten hebben te verbeelden is met de metafoor van een show waar je graag naartoe gaat, een beleving die je raakt. Maar de show, die een cabaret biedt, kan ook heel goed het praktische middel zijn om mensen te bereiken. Lachen kan voor ontspanning zorgen, zelfs in lastige situaties en kan helpen om problemen te relativeren. Met humor kunnen we de pensioenvragen dichterbij halen en daarmee concreter, tastbaar en minder problematisch maken.
Mensen praten wel met elkaar over hun hypotheek, het zou dus ook gewoon moeten worden dat we informatie over onze pensioenen met elkaar uitwisselen, helemaal gezien het feit dat een Nederlander gemiddeld 1 dag per week voor zijn of haar pensioenregeling werkt.
De koppeling van consument en cabaret is misschien binnen de vakwereld nieuw en vreemd, maar om aan te kunnen sluiten bij de belevingswereld van de consument moet er een cultuur doorbroken worden aan beide zijden van het veld. Pensioen wordt nog vaak als saai gezien, maar als je het benoemt als ‘uitgesteld salaris’ geeft dat al een heel ander effect. We hebben het kortom ook over verandermanagement. Bewustwording, definiëren en uitvoeren van de gezamenlijke taak en de integere wijze waarop, is waar het in wezen om gaat. Om verandering in de breedste zin: de mindset van de consument, maar ook die van de pensioenwereld en van de middelen.
Of het nieuwe pensioenakkoord nu daadwerkelijk tot een door het kabinet geaccordeerd collectief contract zal leiden of niet, het heeft alle betrokken partijen in elk geval goed wakker geschud: de deelnemer moet deskundig worden en zijn eigen verantwoordelijkheid nemen, maar hij staat er niet alleen voor als alle betrokken partijen interactief en proactief communiceren.
Volgens het pensioenakkoord is er zowel behoefte aan uniformiteit als aan maatwerk. Er is een scala aan technische mogelijkheden om zowel collectief als individueel te sturen op de balans van zekerheid en ambitie, om de pensioenambitie mee te laten ademen met de ontwikkelingen. Maar de impact ervan in de dagelijkse praktijk zal groot zijn.
Of het contract er komt of niet, pensioenfondsbesturen en werkgevers moeten sowieso nadenken over deze mogelijkheden en zich vervolgens afvragen hoe ze daarover willen communiceren. Want nog meer dan ooit is het belangrijk aandacht te besteden aan een zorgvuldige en heldere communicatie over de haalbaarheid van de pensioenambitie. Door de uitbreiding van de bestaande uitvoeringsvehicles (denk aan de PPI en de Multi-OPF) en de steeds strengere eisen wordt extern advies van experts steeds belangrijker.
Kernpunten uit het Pensioenakkoord van 4 juni 2010:
